W pierwszej części artykułu przedstawiono genezę, definicję oraz podstawy prawne obowiązku budowy kanałów technologicznych wraz z ustawowymi wyjątkami od tego obowiązku. Druga część koncentruje się na praktycznym wymiarze funkcjonowania kanałów już wybudowanych. Omówione zostaną zasady ich udostępniania podmiotom trzecim na zasadach równego traktowania i niedyskryminacji, kwestie opłat i ich opodatkowania, a także bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Całość uzupełniają praktyczne aspekty stosowania przepisów przez zarządców dróg samorządowych, rekomendowane skuteczne praktyki oraz perspektywy zmian prawnych.
Z ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:
- Jakie są zasady udostępniania kanałów technologicznych i pobierania za nie opłat?
- Kiedy powstaje obowiązek budowy kanału technologicznego i kiedy można od niego odstąpić?
UDOSTĘPNIANIE KANAŁÓW TECHNOLOGICZNYCH
Art. 39 ust. 6c u.d.p. ustanawia zasadę, że zarządca drogi udostępnia kanał technologiczny na wniosek podmiotu zamierzającego umieścić urządzenia w kanale, na zasadach równego traktowania i niedyskryminacji. Zasada równego traktowania oznacza, że zarządca nie może faworyzować żadnego podmiotu przy rozpatrywaniu wniosków. Zasada niedyskryminacji zakazuje stosowania kryteriów wynikających z przynależności wnioskodawcy do określonej grupy podmiotów. Uprawnionymi do wnioskowania o udostępnienie są przedsiębiorcy telekomunikacyjni, podmioty posiadające pozwolenie na budowę sieci szerokopasmowej, a także inne podmioty realizujące inwestycje z zakresu infrastruktury technicznej. Zarządca drogi ma obowiązek rozpatrzenia wniosku w terminie 30 dni. Odmowa udostępnienia może dotyczyć jedynie sytuacji, gdy: kanał nie ma wolnej pojemności, planowane umieszczenie urządzeń zagroziłoby bezpieczeństwu ruchu drogowego lub integralności infrastruktury drogowej, lub gdy wnioskodawca nie spełnia wymagań formalnych. Odmowa musi być uzasadniona i może być zaskarżona. Udostępnienie kanału następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej określającej: oznaczenie kanału, czas trwania umowy, obowiązki stron, zasady płatności, warunki techniczne korzystania oraz zasady postępowania po wygaśnięciu umowy.
OPŁATY ZA UDOSTĘPNIENIE I REJESTR INFRASTRUKTURY
Art. 39 ust. 6d u.d.p. stanowi, że za udostępnienie kanału pobiera się opłatę, której maksymalna stawka nie może przekroczyć kosztów poniesionych przez zarządcę drogi na budowę kanału, przypadających na udostępnioną pojemność i okres udostępnienia. Regulacja ta wyraźnie wskazuje na zwrotny charakter opłaty – ma ona służyć refinansowaniu kosztów budowy, a nie generowaniu zysku. Metodyka kalkulacji opłat powinna uwzględniać całkowite koszty budowy kanału, amortyzację, koszty administracyjne oraz koszty eksploatacyjne. Ustawodawca nie określa minimalnej stawki opłaty, co oznacza, że zarządca może udostępniać kanał bezpłatnie, co może być uzasadnione, gdy na przykład inwestycja była współfinansowana ze środków unijnych z zastrzeżeniem bezpłatnego lub ulgowego dostępu. Kontrowersyjną kwestią w praktyce pozostaje opodatkowanie VAT opłat za udostępnienie kanałów. Aktualnie dominuje pogląd, że udostępnianie kanałów technologicznych przez zarządców dróg samorządowych stanowi odpłatne świadczenie usług w rozumieniu ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu tym podatkiem, pod warunkiem że zarządca jest czynnym podatnikiem VAT lub jest zobowiązany do rejestracji jako podatnik VAT z tego tytułu. Gminy i powiaty będące czynnymi podatnikami VAT powinny doliczać podatek VAT do opłat za udostępnienie kanałów. Powoduje to komplikacje przy kalkulacji opłat i może znacząco wpływać na ich wysokość odczuwaną przez operatorów zewnętrznych. Zagadnienie to wymaga pogłębionej analizy na gruncie przepisów podatkowych, wykraczającej poza ramy niniejszego artykułu.
Aby przeczytać artykuł w wersji elektronicznej, musisz posiadać opłaconą PRENUMERATĘ.